Vaidade

Non escribía nada desde outubro e pasa que hai veces nas que un, de obrigada formación católica da que non pode fuxir, déixase invadir polas palabras dese libro curioso da Biblia que é o Eclesiastés: “Voltei entón os ollos para as obras que fixeron as miñas mans e para o traballo que me custara realizalas, e velaquí que todo fora un sopro e papar ventos, e que nada hai de proveitoso baixo o sol… ” (Eclesiastés 2:11).

E dediqueime entón a ulir os afectos e degustar as amizades ou, cando iso non era posible, simplemente a observar o curso dos ríos humanos durante o frenesí do Nadal na máis pura tradición epicurista que semella translucir, ao final, ese libro.

A paisaxe do día despois de reis pareceume un campo de batalla de artefactos e xoguetes caídos pola gloria da novidade, da “necesidade” de recambio e da obriga de regalar. Como as vellas relixións fixeran no seu día, a nova relixión do consumo engole os sinais de identidade daquelas que a precederan para impor as súas normas a través de iconas recoñecíbeis por todos. O cine e a publicidade exercen de púlpitos transmisores da mensaxe e a inundación de imaxes do simpático e benigno Santa Klaus penetra inexorablemente a nosa pel, por resistente que nos pareza,  cada mes de decembro, levándonos a adoptar ó santiño de terno vermello e ó amigo invisíbel, facéndolles un burato na nosa apertada axenda festiva.

No entanto, lonxe do papel de consolador atribuído ás relixións, esta do consumo nin sequera nos fai felices. Abócanos á produción de lixo, á substitución de trastes que envelleceron inexplicablemente en só un ano, á angustia da incerteza ante o regalo descoñecido porque a persoa receptora “xa ten de todo”. Esa persoa receptora que xa mercou para si o xoguete que desexa e deixa para os outros a escolla de complementos máis ou menos afortunados. Eses son os fundamentos da relixión que prevalece no occidente.

Non é peor do que as relixións instaladas nunha conveniente idade media (se nos atemos a determinadas formas de proceder de algúns dos seus practicantes máis fanáticos). Charlie Hebdó dixit. Manipulados ou non, enviados pola CIA ou polo Estado Islámico, os executores de cómicos e de traballadores da revista crían que a barbarie, tan humana, forma parte da vía de purificación que a súa relixión lles promete. Esas palabras do Eclesiastés foron lidas por cristiáns e xudeus durante séculos. Tamén se di que Mahoma estudou a Biblia a fondo antes de se poñer a escribir o Corán. Por tanto, as tres grandes relixións monoteístas que máis barbaridades teñen cometido na historia, en nome do mesmo deus, abrigan entre os seus ensinos esa pequena xoia á que ningún rabino, imán ou crego parecen facer o mínimo caso.

Vai xantar no teu pan con ledicia! Bebe contento do teu viño! Pois Deus xa se compraceu nas túas accións. […] Goza da vida coa muller que amas todo o que dure a túa efémera existencia, a que se che concedeu baixo o sol, o total dos teus días efémeros! Tal é o teu quiñón de vida e de traballo polo que te atarefas baixo o sol. Canto estea na túa man facer, faino! Porque non hai actividade, nin cálculo, nin coñecer, nin sabedoría no Xeol para onde camiñas” (Eclesiastés 9:7-10).

E non lles fan caso porque o desánimo ou o gozo instantáneo —o carpe diem— non interesan a ningunha relixión. Nin sequera á do consumo. Interesan fieis con mansa fe, capaces de ser obedientes aos dogmas para alcanzar o premio no paraíso futuro, mesmo se o dogma vende algunha sorte de gozo instantáneo. No entanto, as conclusións epicúreas que se poden desprender do Eclesiastés, negan a actitude mansa ante a vida e levan, ao contrario, a gozar do momento, xa que o único certo é que todos imos morrer.

Por iso estiven tanto tempo sen escribir. Porque tiven o meu momento “vaidade de vaidades” e preferín dedicar todos e cada un dos momentos do día a vivir. Deixei de ver o televexo e de consultar xornais dixitais. Non abrín un só día a miña conta de Facebook ou Twitter (a de Google + non a abro xamais). Non abrín o ordenador se non era por obrigacións laborais. E non escribín unha soa liña de texto.

Pasadas as festividades e os fastos do solsticio de inverno, pasada a resaca e as felicitacións polo que semella ser que será o “novo ano constituinte”, haberá que poñer de novo mans á obra, non pola vaidade da mesma, senón para facer que o tempo de vida que teñamos, todas e todos, sexa un tempo de vida en plenitude, sen servidumes vanas ao capital e ao consumo.

Hoxe os gregos, herdeiros de Epicuro, semella que están traballando nesa liña. Esperemos que o ascenso ao poder de Syriza —se se confirma esta noite— non sexa unha “vaidade” máis e que os autores do Eclesiastés estivesen errados cando escribiron “o que foi, iso será; o que xa se fixo, farase; pois nada hai novo baixo o sol” (Ecl. 1:9).

Gostouche?:

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *