Agricultura Terminator

Cando eu era cativo, e non tanto, na aldea onde nacín había unha chea de especies animais visíbeis sen necesidade de investigar nin facer de Frank de la Jungla. Ó pasar a carón dun campo de pan (que é como lle chaman ó centeo na miña casa), unha patada no chan facía saír unha morea de perdices ou paspallás asustadas. Un paseo por un agro calquera regalaba ós sentidos o espectáculo dos estorniños voando compactos, o doce asubiar da merla, o arrolo de rulas e pombas. Había reiseñores, verderolos e pardais. E, chegando á noitiña, o piar (coido que tería que haber en galego e portugués unha palabra mellor para o definir) dos mouchos e as curuxas.

As vacas, as ovellas, os porcos, as galiñas e os coellos formaban parte desa paisaxe natural harmónica. Unha vez, con dez ou once anos, tiven a inmensa sorte de ver cómo unha cobra de rio cazaba e comía un rato diante de min. O mellor National Geographic que un rapaz pode ter. Si, eramos probes, pero totalmente integrados na natureza. Seguramente había solucións para manter aquel tipo de vida, e non pasar fame, máis doadas que a emigración ás cidades.

Hoxe, na miña aldea, só hai corvos. Mouros e sinistros. Corvos e algunha pega. E os paisanos pelexando e retirándose a palabra porque cren que os outros lles envelenan as mazairas. A resposta téñena moi preto: no comercio onde mercan as sementes e os produtos pesticidas e herbicidas que botan ó chan. Eses comercios están cheos de caixas e máis caixas coa marca Monsanto.

Industrializar a agricultura e a gandería foi a saída cara adiante que se lle ofreceu ós labregos que quedaron na miña aldea. E puxéronse, sen o saber, nas mans deses sátrapas da privatización. Dez compañías agroquímicas multinacionais son as donas de tres cuartas partes das sementes que se venden no mundo, as responsábeis da desaparición do trinta por cento das variedades locais no Estado Español. En algún lugar do mundo, esa porcentaxe sube ó 93%.

Como está a suceder agora mesmo coa Internet ou coas novas impresoras tridimensionais, o traballo colaborativo e en rede estaba na orixe da mellora de sementes. Un país como o Brasil, xa tiña, en 1920, un sistema de abastecemento de sementes. No ano 1981 desnacionalizouse o sistema, converténdose nun sistema cooperativo no que institucións públicas e privadas colaboraban no melloramento e na produción de sementes.

Este sistema colaborativo estendíase, tamén, ao traballo de melloramento de plantas. A estruturazón dun traballo en rede para experimentar diferentes liñaxes e cultivares permitía tamén compartir xermoplasma. Unha vez que unha liñaxe superior era identificada, a mesma estaba dispoñíbel para que os demais membros da rede puidesen utilizala en cruzamentos con outros materiais dos seus experimentos locais. Porén, nos anos noventa, unha nova lei acabou con todo iso: o traballo cooperativo deixou de existir, dando lugar a arranxos competitivos baseados en relacións contractuais sixilosas entre as partes. A recomendazón de novos cultivares pasou a ser responsabilidade exclusiva do obtentor e o xermoplasma deixou de ser compartido. Comezou entón a guerra de compra de empresas por parte de Monsanto, Bayer ou Dow AgrosCience (por poñer tres exemplos). Hoxe en día, o 40% dos cultivos de millo híbrido no Brasil é de Monsanto. A esta tecnoloxía chámana hoxe, no Brasil, tecnoloxía Terminator e ten un impacto profundo nos segmentos mais pobres da poboazón que mantén a práctica de producir a súa propia semente a partir do uso e conservazón da agrobiodiversidade.

Fronte á agresión das multinacionais agroquímicas, comezaron a funcionar os bancos comunitarios de sementes. Neste sistema, as familias de unha comunidade reúnense para almacenar coletivamente unha reserva de sementes para suplir os períodos de escaseo que ocorren nos anos de seca.

Eu pensaba que os labregos da miña aldea ían teimar coas liortas por saber quen envelena a mazaira de quen. Porén, o agro galego estase a mover igual que o agro do mundo enteiro. Sen querer ser exhaustivo (tampouco podería selo), hai iniciativas como a Rede de economía solidaria que pretende redefinir o papel da economía, poñéndoa ó servizo das persoas. Ou A Cova da Terra, unha asociación galega sen ánimo de lucro, de comercio xusto e consumo responsable, que traballa na transformación da sociedade, desde o ámbito local, na procura dunha maior conciencia ambiental e social dos e das galegas, a partir de programas educativos e de sensibilización. Hai moitas máis asociacións traballando en sensibilizar ó labrego e á sociedade civil en xeral, porén, non atopei ningunha plataforma ou asociación semellante ás “redes de semente”, das que xa hai abondo polo mundo adiante; tamén no Estado español.

Sería unha boa cousa que, se alguén me le, aproveitase os comentarios para informar de iniciativas do xeito das redes de semente que podan servir para resistir ó avance da lóxica liberal que obriga ós labregos a mercar cada ano a semente modificada xenéticamente e a multalos se gardan semente “patentada” dun ano para o outro.

Gostouche?:

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *